مشاوره بازبینی مقاوم‌سازی یکی از مهم ترین مراکز داده کشور ایران

یکی از مهم ترین مراکز داده در جنوب کشور که از زیرساخت‌های حیاتی ارتباطی به حساب می آید، فضایی است که بخش مهمی از تجهیزات مخابراتی، مراکز تبادل داده و سامانه‌های حساس در آن قرار دارد. استمرار ایمن بهره‌برداری از این ساختمان، به‌ویژه در شرایط بحران و زلزله، اهمیت بسیار بالایی برای شبکه ملی ارتباطی دارد. ابتدا طرح هایی توسط مشاور دیگری ارایه شده بود ولی با عدم در نظر گرفتن خواسته های متخصصان IT کارفرما که "توجه به تاثیرگذاری طرح پیشنهادی، بر تجهیزات حساس و ایجاد اختلال در عملکرد بی وقفه و مستمر بدون کاهش بار مرکز بود"، هیچ یک از طرح‌ها مورد تایید متخصصان کارفرما قرار نگرفت.

از این رو کارفرما تصمیم گرفت وضعیت لرزه‌ای ساختمان را با رویکردی عملکرد محور بازبینی و مسیر مناسب برای بازطراحی یا اصلاح طرح مقاوم‌سازی را مشخص کند؛ مسئولیتی که به بهسازان لرزه‌ای رعد واگذار شد.

در بررسی‌های انجام‌شده، روشن شد که ساختمان در سال‌های گذشته با طرحی اولیه مقاوم‌سازی شده بود، اما بخشی از جزئیات اجرایی، رفتار واقعی سازه و تغییرات بهره‌برداری طی این سال‌ها، باعث شد نیاز به بازبینی دقیق و مستقل احساس شود. تیم رعد کار را با شناخت کامل وضع موجود و تحلیل مدارک قبلی آغاز کرد. برداشت‌های میدانی نشان داد که برخی اجزای سازه‌ای دچار فرسودگی یا تغییر کاربری شده‌اند، بخشی از اتصالات نیازمند بازنگری است و عملکرد جانبی ساختمان در برابر زلزله، با سطح عملکرد مورد انتظار برای یک مرکز حیاتی سازگار نیست!

در مرحله تحلیل، مدل‌سازی سه‌بعدی ساختمان و تطبیق رفتار لرزه‌ای آن با الزامات به‌روز آیین‌نامه‌ای انجام شد؛ نتایج تحلیل‌های غیرخطی و بررسی سطوح عملکرد نشان داد که برخی اعضا زودتر از حد انتظار وارد ناحیه غیرالاستیک می‌شوند و مسیر انتقال بار جانبی نیاز به اصلاح دارد؛ در کنار آن، شرایط ژئوتکنیکی و پی نیز مورد ارزیابی مجدد قرار گرفت تا اطمینان حاصل شود که رفتار خاک با طرح مقاوم‌سازی سازگار است.

بر اساس این یافته‌ها، چندین سناریوی بهسازی و اصلاح طرح قبلی مورد بررسی قرار گرفت. تمرکز اصلی سناریوها بر افزایش سختی جانبی، بهبود پیوستگی مسیر باربری، تقویت اعضای کلیدی و اصلاح اتصالات بود. در عین حال، محدودیت‌های بهره‌برداری ساختمان، که شامل وجود تجهیزات حساس مخابراتی و ضرورت تداوم سرویس‌دهی بدون وقفه است، به‌عنوان یکی از معیارهای مهم انتخاب در نظر گرفته شد. نتیجه این ارزیابی‌ها، ارائه یک طرح بهینه‌ شده بود که هم نیاز لرزه‌ای سازه را برطرف می‌کرد و هم قابلیت اجرا در شرایط بهره‌برداری فعال را داشت.

سناریو طرح نهایی استفاده از "سازه بیرونی" در برخی از بخش ها برای جلوگیری از تداخل با عملکرد مرکز و اثر بخشی بر تجهیزات بود و برای جز به جز طرح های تقویت سعی شد با توجه به دغدغه‌مندی مهندسان IT پیش برده شود تا خواسته‌های حفظ سلامت تجهیزات و حفظ عملکرد مرکز تحقیقات برآورده شود.

ارزیابی و بهسازی با استفاده از روش های استاتیکی خطی و غیرخطی عملکردی مبتنی بر نشریه 360 و ASCE 7 انجام پذیرفت. در انتها به درخواست کارفرمای محترم، تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی (دینامیکی غیر خطی) با استفاده از 7 رکورد زلزله مقیاس شده و همچنین تحلیل دینامیکی فزاینده (IDA) بر روی طرح نهایی انجام پذیرفت تا علاوه‌بر هماهنگی طرح با محدودیت‌های اجرایی فراوان، از رفتار سازه در رخداد زلرله اطمینان کافی حاصل شود.

این ساختمان مرکز داده با زیربنای حدود 5000 متر مربع، با اسکلت بتنی در چهار طبقه می‌باشد. این سازه دارای سیستم باربر جانبی دیوار برشی می‌باشد؛ سال طراحی و ساخت این سازه بر اساس مستندات حدود ۲۷ سال تخمین زده شد و احتمالا بر اساس ویرایش اول استاندارد ۲۸۰۰ زلزله طراحی و محاسبه شده بود. نظر به اینکه آیین‌نامه‌های آبا، مقررات ملی ساختمان (مبحث ۶ و ۹) و استاندار ۲۸۰۰ زلزله در این سال‌ها تغییرات بسیار داشته اند، در ابتدا به بررسی و نقاط ضعف سازه ارزیابی شد.

این سازه به دلیل بازشوهای متعدد دارای طبقه نرم بود که با داشتن فونداسیون نواری یک طرفه، پیچش، ضعف در دیوارهای برشی، میلگردگذاری ضعیف تیر و ستون‌ها، تفاوت در ابعاد طراحی شده تیر و ستون با مقادیر اجرا شده، وجود بارهای سنگین لحاظ نشده در طراحی از ضعف طراحی بالایی برخوردار بود. مرحله بعد از ارزیابی ارائه راهکار می‌باشد که شرکت رعد با ارزیابی سناریوهای مختلف مقاوم سازی از جمله افزودن قاب فولادی، استفاده از ژاکت فولادی و FRP، استفاده از میراگرها، در نهایت به دلیل محدودیت های اجرایی، با استفاده از "سیستم سازه خارجی" به مقاوم‌سازی این سازه پرداخت.

در روند بازبینی و ارائه طرح نهایی، رعد تلاش کرد راهکاری ارائه دهد که برای مدیران فنی و بهره‌برداران نیز شفاف و قابل تصمیم‌گیری باشد. استفاده از ماتریس تصمیم، مقایسه سناریوها از نظر ریسک، امکان اجرا، هزینه چرخه عمر و میزان اختلال، از جمله اقداماتی بود که به انتخاب نهایی کمک کرد. خروجی کار، مسیری مطمئن برای ارتقای ایمنی لرزه‌ای ساختمان، افزایش تاب‌آوری مرکز ارتباطی و کاهش ریسک‌های سازمانی بود.

این پروژه علاوه‌بر خروجی فنی، ارزش افزوده مدیریتی قابل‌توجهی نیز ایجاد کرد! تصویر دقیقی از وضعیت واقعی سازه در اختیار کارفرما قرار گرفت؛ تناقض‌های احتمالی در طرح اولیه شناسایی شد و چارچوبی ایجاد شد که بر اساس آن می‌توان عملیات مقاوم‌سازی را با کمترین خطر و بیشترین کارایی اجرا کرد. نتیجه نهایی، افزایش سطح اطمینان، کاهش ریسک‌های پنهان و فراهم‌ شدن امکان برنامه‌ریزی مرحله‌ای برای اجرای بهسازی که با وجود دستگاه های دقیق و حساس به آلودگی و گرد و غبار، بدون آن‌که خدمات حیاتی مرکز قطع یا مختل شود.